Otwarty Dialog

Wprowadzenie

Podejście oparte na Otwartym Dialogu (ODA) zostało stworzone w latach osiemdziesiątych XX wieku przez prof. Jaakko Seikkulę (psychoterapeutę) i Brigitte Alakare (psychiatrę) oraz ich zespół w szpitalu Keropudas w Zachodniej Laponii, w Finlandii.

Będąc odpowiedzialnymi za planowanie terapii pacjentów przyjmowanych do szpitala, rozwinęli oni system leczenia skoncentrowany na rodzinie, w oparciu o Podejście dostosowane do potrzeb opracowane w latach sześćdziesiątych przez prof. Yjrö Alanena.

W Podejściu opartym na Otwartym Dialogu rozwinięto powyższą metodę starając się zapewnić pacjentom przy pierwszym epizodzie psychozy terapię grupową i indywidualną, w oparciu o ich własne systemy wsparcia i pracę nad wykorzystaniem ich zasobów psychicznych, jako alternatywę dla długotrwałej hospitalizacji.

Zasady Otwartego Dialogu

Zaleceniem Podejścia opartego na Otwartym Dialogu jest, by w sytuacji wystąpienia psychozy lub innego ostrego kryzysu psychicznego, normalną praktyką psychiatryczną było zorganizowanie spotkania w ciągu doby od momentu dowiedzenia się o kryzysie.

Zarówno pacjent, jak i członkowie rodziny powinni zostać zaproszeni do udziału w pierwszym spotkaniu, jak również później, w trakcie procesu terapeutycznego, tak długo, jak będzie to potrzebne.

Siedem głównych zasad

1. Natychmiastowa pomoc

Pierwsze spotkanie odbywa się w ciągu 24 godzin od informacji o kryzysie. Celem jest unikniecie hospitalizacji oraz umożliwienie pacjentowi wyrażenia swoich ekstremalnych doświadczeń.

2. Perspektywa sieci społecznej

Do udziału w pierwszych spotkaniach zaprasza się rodzinę pacjenta, kluczowych członków jego sieci społecznej - przyjaciół, sąsiadów, kolegów z pracy czy lekarzy.

3. Elastyczność i mobilność

Leczenie powinno stanowić odpowiedź na konkretne i zmieniające się potrzeby pacjenta i jego rodziny. Najlepszym miejscem spotkań jest dom pacjenta.

4. Odpowiedzialność

Osoba, z którą nawiązano pierwszy kontakt jest odpowiedzialna za zorganizowanie pierwszego spotkania. Zespół jest w całości odpowiedzialny za analizę problemu i zaplanowanie leczenia.

5. Zapewnienie ciągłości psychologicznej

Zespół jest odpowiedzialny za cały proces leczenia tak długo, jak to konieczne, zarówno w przypadku leczenia ambulatoryjnego, jak i szpitalnego.

6. Tolerancja niepewności

Poprzez codzienne spotkania z pacjentami przeżywającymi kryzys psychotyczny buduje się poczucie bezpieczeństwa, co pozwala zmobilizować zasoby psychiczne pacjenta i jego rodziny.

7. Dialogowość

Największy nacisk kładzie się na dialog, a dopiero w dalszej kolejności na zmianę. Jest on środkiem pozwalającym pacjentom i ich rodzinom zyskać większy wpływ na swoje życie.

Skuteczność metody

Skuteczność Podejścia opartego na Otwartym Dialogu oceniono w Zachodniej Laponii na podstawie badań kontrolnych przeprowadzonych u pacjentów po pierwszej psychozie.

Wyniki pokazują, że pacjenci z diagnozą schizofrenii leczeni przy pomocy tej metody w ciągu 2 lat byli hospitalizowani znacznie rzadziej (14 dni/osobę) niż pacjenci leczeni innymi metodami (117 dni/osobę).

Leki neuroleptyczne stosowano jedynie w 33% przypadków. W ciągu 5 lat aż 86% pacjentów wróciło do poprzedniej aktywności - studiów, pracy lub jej poszukiwania, a 82% nie doświadczyło żadnych utrzymujących się objawów.

Historia rozwoju

Wykształcanie się Podejścia opartego na Otwartym Dialogu przebiegało w Zachodniej Laponii etapowo:

• 1984 r. - Zaczęły odbywać się otwarte spotkania terapeutyczne rodzin

• 1987 r. - Utworzono klinikę ds. kryzysów z zespołami ds. indywidualnych przypadków

• 1990 r. - Zaczęto tworzyć mobilne zespoły interwencji kryzysowej

• 1996 r. - Nazwa Otwarty Dialog została używa po raz pierwszy

Źródło

Opracowano na podstawie książki Psychosis as a Personal Crisis: An Experience-Based Approach pod redakcją Mariusa Romme i Sandry Escher, Routledge, 2012. Chapter 11. Open dialogues with patients with psychosis and their families; Jaakko Seikkula and Birgitta Alakare.